به گزارش خبرنگار جام‌جم البرز، داود نجفیان، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان البرز، در نشست مشترک مدیران عامل دستگاه‌های حوزه انرژی و آب با اصحاب رسانه که با هدف تشریح وضعیت تأمین و مدیریت منابع در آستانه فصل سرد سال برگزار شد، با اشاره به شرایط ناترازی آب در کشور و استان اظهار کرد: در کنار چالش‌های حوزه برق، گاز و فرآورده‌های نفتی، موضوع آب نیز یکی از مسائل بسیار مهم و راهبردی کشور است که عبور از شرایط موجود، نیازمند مشارکت عمومی، فرهنگ‌سازی و همراهی رسانه‌هاست.
وی با بیان اینکه استان البرز در بخش‌های شرب، کشاورزی و صنعت طی دهه‌های گذشته با بارگذاری‌های گسترده‌ای فراتر از ظرفیت منابع آبی خود مواجه شده است، افزود: البرز به دلیل موقعیت جغرافیایی، نزدیکی به پایتخت، مهاجرت جمعیت از سایر استان‌ها و استقرار صنایع با کارکرد ملی، فشار مضاعفی را بر منابع آبی خود تحمل می‌کند.
نجفیان ادامه داد: اگرچه در سال‌های اخیر اقدامات قابل توجهی برای جبران کمبود زیرساخت‌های تأمین و توزیع آب شرب انجام شده و بخش مهمی از طرح‌های کلیدی استان به بهره‌برداری رسیده است، اما باید توجه داشت که توسعه زیرساخت‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده پایداری منابع آب باشد.
مصرف بیش از ظرفیت منابع آبی؛ عبور از خطوط قرمز
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به شاخص‌های جهانی و ملی در زمینه بهره‌برداری پایدار از منابع آب گفت: بر اساس استاندارد‌های موجود، میزان برداشت از منابع آبی باید در محدوده مشخصی باشد، اما متأسفانه در کشور و استان البرز، به دلیل افزایش مصرف و فشار بر منابع، بیش از ظرفیت قابل تجدید منابع آب برداشت می‌شود.
وی با تشریح سهم منابع مختلف در تأمین آب استان اظهار کرد: حدود ۷۵ درصد مصارف آب البرز از منابع زیرزمینی و حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از منابع آب سطحی تأمین می‌شود. طی سال‌های گذشته با اجرای طرح‌های مختلف، میزان بهره‌مندی استان از منابع سطحی و ذخایر سد‌های طالقان و کرج افزایش یافته و حتی در این بخش توانسته‌ایم ظرفیت تأمین را به حدود دو برابر برسانیم، اما رشد جمعیت و افزایش تقاضا همچنان فشار زیادی بر منابع آبی وارد می‌کند.
نجفیان با اشاره به شرایط دشوار سد‌های استان در سال گذشته افزود: سد کرج در مقطعی از سال به حدود ۶ میلیون مترمکعب ذخیره رسید که یکی از شرایط کم‌سابقه در تاریخ بهره‌برداری آن بود. همچنین ذخیره سد طالقان از حدود ۴۲۰ میلیون مترمکعب ظرفیت مخزن به نزدیک ۱۰۰ میلیون مترمکعب کاهش یافت و ناچار شدیم برای تأمین نیاز‌های استان از ظرفیت این سد‌ها با حداکثر توان استفاده کنیم.
وی تأکید کرد: بارش‌های مناسب در مقاطعی از سال نباید موجب تصور رفع کامل نگرانی‌های آبی شود؛ چراکه بخش عمده نیاز آبی استان همچنان از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود و این منابع نیز با ناترازی جدی مواجه هستند.
افت ۱.۶ میلیارد مترمکعبی ذخایر آب زیرزمینی البرز
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با هشدار نسبت به تداوم برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی بیان کرد: در حال حاضر، با وجود ظرفیت قابل برنامه‌ریزی حدود ۱۸۰ میلیون مترمکعبی منابع آب زیرزمینی برای تأمین آب شرب استان، به دلیل افزایش مصرف و نیاز‌های جمعیتی، سالانه حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب بیش از میزان قابل اتکا از این منابع برداشت می‌شود.
وی افزود: نتیجه این روند در طول دهه‌های گذشته، افت تجمعی نزدیک به یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب از ذخایر آبخوان‌های استان بوده است؛ رقمی که تقریباً معادل ۹ برابر حجم مخزن سد کرج است.
نجفیان با اشاره به پیامد‌های این وضعیت گفت: افت سطح آب‌های زیرزمینی، علاوه بر کاهش ظرفیت ذخیره آبخوان‌ها، موجب فرونشست زمین در بخش‌هایی از استان شده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی نقاط غرب استان، میزان فرونشست به بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد. تداوم این روند می‌تواند زیرساخت‌های حیاتی استان را با تهدید جدی مواجه کند و پایداری تأمین آب شرب برای نسل‌های آینده را به خطر بیندازد.
ضرورت کاهش ۱۵ درصدی مصرف آب در البرز
وی با اشاره به برنامه‌های مدیریت مصرف آب در سال جاری اظهار کرد: با توجه به افزایش سالانه جمعیت استان و ضرورت حفظ پایداری تأمین آب شرب، وزارت نیرو تکلیفی برای کاهش ۱۵ درصدی مصرف و برداشت آب در استان البرز تعیین کرده است؛ به این معنا که برخلاف روند سال‌های گذشته، نباید افزایش مصرف داشته باشیم و باید میزان برداشت را نیز کاهش دهیم.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز درباره اقدامات انجام‌شده برای مدیریت منابع آب گفت: برای کاهش تنش آبی و جلوگیری از قطعی آب شرب، از ظرفیت برخی چاه‌های غیرشرب، کشاورزی و دولتی استفاده شده و همچنین با محدودسازی برداشت از چاه‌های غیرمجاز در شعاع منابع تأمین آب شرب، تلاش کرده‌ایم پایداری منابع زیرزمینی را حفظ کنیم.
نجفیان از پر شدن حدود یک‌هزار حلقه چاه غیرمجاز از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داد و افزود: محدودسازی چاه‌های دارای اضافه‌برداشت و نصب تجهیزات کنترل هوشمند برای مدیریت و نظارت دقیق‌تر بر برداشت‌ها نیز در دستور کار قرار دارد.
اجرای طرح‌های زیرساختی برای پایداری آب شرب
وی با اشاره به اقدامات عمرانی و زیرساختی در حوزه آب استان تصریح کرد: احداث تصفیه‌خانه مهستان، اجرای خطوط انتقال و تکمیل بخش‌های مهمی از سامانه رینگ سراسری آب، از جمله اقداماتی است که در سال‌های اخیر برای تقویت پایداری تأمین آب در استان انجام شده است.
نجفیان ادامه داد: در غرب استان، بخش عمده سامانه رینگ اجرا شده و شرایط نسبتاً پایداری در شبکه تأمین آب ایجاد شده است. در شرق استان نیز اجرای طرح‌های بزرگ زیرساختی آغاز شده و پروژه‌هایی از جمله خط انتقال و تونل در برنامه اجرا قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: با وجود اجرای این پروژه‌ها و جبران بخشی از کمبود‌های زیرساختی، نمی‌توان صرفاً با توسعه تأسیسات و انتقال آب از سایر مناطق، مشکل ناترازی منابع را برطرف کرد. پایداری واقعی زمانی حاصل می‌شود که بارگذاری‌های بیش از ظرفیت منابع آب استان کاهش یابد و برداشت از سفره‌های زیرزمینی به سطح قابل قبول بازگردد.
سرانه مصرف آب در البرز؛ ۲۳۰ لیتر در شبانه‌روز
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز، اصلاح الگوی مصرف را مهم‌ترین راهکار عبور از بحران آب دانست و گفت: سرانه مصرف آب شرب در استان البرز حدود ۲۳۰ لیتر برای هر نفر در شبانه‌روز است؛ در حالی که استاندارد ملی حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ لیتر تعیین شده است.
وی افزود: برای مقایسه، سرانه مصرف آب در شهر مشهد حدود ۱۴۰ لیتر است؛ این در حالی است که البرز با محدودیت‌های جدی منابع آبی و تراکم بالای جمعیت، همچنان سرانه مصرف بالایی دارد. بخشی از این میزان به تلفات شبکه مربوط می‌شود که برای کاهش آن برنامه‌هایی در حال اجراست، اما بخش مهمی نیز به رفتار مصرف‌کنندگان و الگوی نادرست مصرف بازمی‌گردد.
نجفیان با تأکید بر اینکه کاهش مصرف به معنای محرومیت مردم از آب نیست، تصریح کرد: اگر بتوانیم سرانه مصرف را از ۲۳۰ لیتر به حدود ۱۴۰ لیتر کاهش دهیم، می‌توانیم با اطمینان بیشتری برای تأمین آب شرب استان در سال‌های آینده برنامه‌ریزی کنیم و حتی تا حدود ۳۰ سال آینده از بروز تنش جدی در این بخش جلوگیری کنیم.
وی با اشاره به هزینه‌های سنگین اجرای طرح‌های تأمین آب اظهار کرد: برای اجرای طرح جامع آب استان، اعتباری در حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان مورد نیاز است؛ با این حال، حتی اجرای کامل این طرح‌ها و انتقال آب از منابع بالادستی سایر استان‌ها نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده پایداری منابع نخواهد بود، اگر روند مصرف و برداشت بی‌رویه اصلاح نشود.
رسانه‌ها؛ همراهان اصلی فرهنگ‌سازی مصرف آب
نجفیان در بخش پایانی سخنان خود با قدردانی از همراهی رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی گفت: مدیریت آب صرفاً مسئولیت شرکت آب منطقه‌ای یا شرکت آب و فاضلاب نیست، بلکه همه مردم استان در این موضوع ذی‌نفع و مسئول هستند. آب یک سرمایه ملی و بین‌نسلی است و باید برای حفظ آن، حساسیت عمومی ایجاد شود.
وی افزود: پویش‌ها و جشنواره‌های فرهنگی و آموزشی که با همکاری رسانه‌ها در استان برگزار شده، آثار مثبتی در آگاهی‌بخشی داشته است و امیدواریم این همکاری‌ها با قدرت بیشتری ادامه پیدا کند.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز در پایان تأکید کرد: با توجه به رشد جمعیت، توسعه شهر‌ها و افزایش نیاز‌های آبی، اگر سرانه مصرف کاهش پیدا نکند، تأمین آب شرب در سال‌های آینده به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های استان تبدیل خواهد شد. بنابراین، مشارکت مردم، اصلاح رفتار مصرفی و همراهی رسانه‌ها، ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ منابع آب و تضمین آینده استان است.
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
در گفتوگو با جام‌جم آنلاین مطرح شد
درخشان: قرمزها در هماهنگی بین خطوط سهگانه مشکل دارند
